FRED VON EUGEN.
De Arbeiderspers 1929-1940
Op donderdag 25 juli 1929 werd in de Nederlandsche Staatscourant melding gemaakt van de oprichting van N.V. Drukkerij en Uitgeversmaatschappij “De Arbeiderspers” gevestigd te Amsterdam.
Het kapitaal van de vennootschap bedroeg 200.000 gulden verdeeld over tweehonderd aandelen van 1000 gulden. Het Nederlandsch Verbond van Vakvereenigingen participeerde met honderd aandelen, die binnen een maand in contanten werden volgestort, volstorting van de overige aandelen geschiedde door inbreng. De SDAP participeerde met één aandeel. De overige aandelen waren verdeeld over de volgende uitgeverijen, drukkerijen en boekhandels, vertegenwoordigd door Ybele Geert van der Veen (1884-1940) als directeur of als liquidateur van: N.V. Boekhandel en Uitgevers Maatschappij “Ontwikkeling” (9 aandelen), Drukkerij en Uitgevers Maatschappij “Voorwaarts” te Rotterdam (27 aandelen), N.V.“Voorwaarts” te Rotterdam (27 aandelen), N.V. Electrische Drukkerij “Vooruitgang” te Amsterdam (60 aandelen), N.V. Boekhandel “Ontwikkeling” te Leeuwarden in liquidatie; N.V. Boekhandel “Voorwaarts”, in liquidatie (1 aandeel); N.V. Electrische Drukkerij “Noordelijk Trio” te Groningen, in liquidatie (1 aandeel). Al deze ondernemingen waren werkmaatschappijen van de SDAP, dus de Arbeiderspers was in feite voor vijftig procent in handen van de SDAP en voor vijftig procent in handen van het NVV.
Van der Veen werd algemeen directeur en technisch hoofdredacteur van Het Volk met J.F. Ankersmit als politiek hoofdredacteur, in 1937 opgevolgd door H.B. Wiardi Beckman, die de functie van hoofdredacteur gaat bekleden. Overal in het land verschenen regionale edities van Het Volk, die in eigen drukkerijen werden gedrukt. Verder verscheen bij de Arbeiderspers, onder redactie van Meijer Sluyser, het geïllustreerde weekblad Wij en bladen als De Radiogids, De Proletarische Vrouw, Socialisme en Democratie. Vanaf 1933 werd bij de AP ook de Freie Presse gedrukt, een blad van Duitse ballingen met sociaaldemocratische signatuur maar gericht op de hele Duitse gemeenschap in Nederland. Aanvankelijk werd zelfs geprobeerd exemplaren Duitsland binnen te smokkelen, maar dat werd door de nazi's met grof geweld de kop ingedrukt. Op 31 oktober 1931 was het nieuwe gebouw van de Arbeiderspers aan het Hekelveld 15 officieel geopend. Behalve het kantoor met directie van de Arbeiderspers en redactie van Het Volk, waren hier ook de drukkerij en de boekenuitgeverij ondergebracht met een boekwinkel voor de eigen uitgaven. In 1937 werd Frederic von Eugen directeur van de NV Amsterdamsche Boek- en Courantmaatschappij, waarvan de aandelen in bezit waren van de Arbeiderspers, uitgever van de later populaire ABC-reeks. Voor de verspreiding van eigen uitgaven werd een groot distributienetwerk opgezet, met een keten van zestien AP-boekwinkels.
In 1936 organiseerde De Arbeiderspers het Arbeiderspers schaaktoernooi, een prestigieus schaaktoernooi waaraan onder andere Max Euwe en Aleksandr Aljechin meededen. Max Euwe wist het toernooi samen met Reuben Fine te winnen.
Na de capitulatie op 15 mei 1940 werd op 20 juli 1940 Rost van Tonningen benoemd tot president-commissaris voor de marxistische partijen; daarmee viel de leiding van de SDAP in zijn handen. De leiding van het NVV kwam in handen van de NSB-topman H.J. Woudenberg. In het kader van de gelijkschakeling van de pers werd op last van Rost van Tonningen de NSB'er H.J. Kerkmeester, voormalig directeur van het Nationale Dagblad en van de nationaalsocialistische uitgeverij Nenasu, benoemd tot algemeen directeur van de Arbeiderspers. Y.G. van der Veen begreep dat zijn rol was uitgespeeld en pleegde dezelfde avond zelfmoord. Als hoofdredacteur van alle periodieken van de Arbeiderspers werd de NSB'er W. Goedhuys aangesteld. Hiermee was de machtsovername door de nationaalsocialisten compleet, in zijn toespraak op het Hekelveld spreekt Rost van Tonningen zijn wil uit De Arbeiderspers het “ware volksche socialisme” terug te geven ('De Arbeiderspers moest blijven marcheeren', Frederike Doppenberg 2009).
Frederic von Eugen nam kort na juli 1940 ontslag, om zich als zelfstandig uitgever te vestigen op Singel 262, waar hij zijn Amsterdamsche Boek- en Courantenmaatschappij voortzette. Hoofd van de boekenuitgeverij werd nu de SDAP'er Piet Schumacher, die op zijn post wilde blijven om het bedrijf “ongeschonden en gezond door moeilijke tijden heen te brengen”. In de loop van 1940 liep het abonneebestand van het gelijkgeschakelde Het Volk al heel snel dramatisch af, van 212.486 tot 85.896 abonnees. Kerkmeester wist de omzet kunstmatig te verhogen met een speciale Volk-editie, met een oplage van veertig- tot zestigduizend, voor Nederlandse arbeiders in Duitsland. Naast de gelijkgeschakelde kranten en bladen als Voorwaarts en Wij verschenen bij de Arbeiderspers nu ook bladen met een duidelijke nationaalsocialistische signatuur als De Waag, Werkend Volk, Arbeid en Storm. De AP-boekhandels werden gezuiverd van linkse boeken en brochures en werden verplicht nu ook publicaties van nationaalsocialistische uitgeverijen als Westland, Roskam en Nenasu in het assortiment op te nemen.
Bron: Wikipedia.
WEGGUM.COM
Op donderdag 25 juli 1929 werd in de Nederlandsche Staatscourant melding gemaakt van de oprichting van N.V. Drukkerij en Uitgeversmaatschappij “De Arbeiderspers” gevestigd te Amsterdam.
Het kapitaal van de vennootschap bedroeg 200.000 gulden verdeeld over tweehonderd aandelen van 1000 gulden. Het Nederlandsch Verbond van Vakvereenigingen participeerde met honderd aandelen, die binnen een maand in contanten werden volgestort, volstorting van de overige aandelen geschiedde door inbreng. De SDAP participeerde met één aandeel. De overige aandelen waren verdeeld over de volgende uitgeverijen, drukkerijen en boekhandels, vertegenwoordigd door Ybele Geert van der Veen (1884-1940) als directeur of als liquidateur van: N.V. Boekhandel en Uitgevers Maatschappij “Ontwikkeling” (9 aandelen), Drukkerij en Uitgevers Maatschappij “Voorwaarts” te Rotterdam (27 aandelen), N.V.“Voorwaarts” te Rotterdam (27 aandelen), N.V. Electrische Drukkerij “Vooruitgang” te Amsterdam (60 aandelen), N.V. Boekhandel “Ontwikkeling” te Leeuwarden in liquidatie; N.V. Boekhandel “Voorwaarts”, in liquidatie (1 aandeel); N.V. Electrische Drukkerij “Noordelijk Trio” te Groningen, in liquidatie (1 aandeel). Al deze ondernemingen waren werkmaatschappijen van de SDAP, dus de Arbeiderspers was in feite voor vijftig procent in handen van de SDAP en voor vijftig procent in handen van het NVV.
Van der Veen werd algemeen directeur en technisch hoofdredacteur van Het Volk met J.F. Ankersmit als politiek hoofdredacteur, in 1937 opgevolgd door H.B. Wiardi Beckman, die de functie van hoofdredacteur gaat bekleden. Overal in het land verschenen regionale edities van Het Volk, die in eigen drukkerijen werden gedrukt. Verder verscheen bij de Arbeiderspers, onder redactie van Meijer Sluyser, het geïllustreerde weekblad Wij en bladen als De Radiogids, De Proletarische Vrouw, Socialisme en Democratie. Vanaf 1933 werd bij de AP ook de Freie Presse gedrukt, een blad van Duitse ballingen met sociaaldemocratische signatuur maar gericht op de hele Duitse gemeenschap in Nederland. Aanvankelijk werd zelfs geprobeerd exemplaren Duitsland binnen te smokkelen, maar dat werd door de nazi's met grof geweld de kop ingedrukt. Op 31 oktober 1931 was het nieuwe gebouw van de Arbeiderspers aan het Hekelveld 15 officieel geopend. Behalve het kantoor met directie van de Arbeiderspers en redactie van Het Volk, waren hier ook de drukkerij en de boekenuitgeverij ondergebracht met een boekwinkel voor de eigen uitgaven. In 1937 werd Frederic von Eugen directeur van de NV Amsterdamsche Boek- en Courantmaatschappij, waarvan de aandelen in bezit waren van de Arbeiderspers, uitgever van de later populaire ABC-reeks. Voor de verspreiding van eigen uitgaven werd een groot distributienetwerk opgezet, met een keten van zestien AP-boekwinkels.
In 1936 organiseerde De Arbeiderspers het Arbeiderspers schaaktoernooi, een prestigieus schaaktoernooi waaraan onder andere Max Euwe en Aleksandr Aljechin meededen. Max Euwe wist het toernooi samen met Reuben Fine te winnen.
Na de capitulatie op 15 mei 1940 werd op 20 juli 1940 Rost van Tonningen benoemd tot president-commissaris voor de marxistische partijen; daarmee viel de leiding van de SDAP in zijn handen. De leiding van het NVV kwam in handen van de NSB-topman H.J. Woudenberg. In het kader van de gelijkschakeling van de pers werd op last van Rost van Tonningen de NSB'er H.J. Kerkmeester, voormalig directeur van het Nationale Dagblad en van de nationaalsocialistische uitgeverij Nenasu, benoemd tot algemeen directeur van de Arbeiderspers. Y.G. van der Veen begreep dat zijn rol was uitgespeeld en pleegde dezelfde avond zelfmoord. Als hoofdredacteur van alle periodieken van de Arbeiderspers werd de NSB'er W. Goedhuys aangesteld. Hiermee was de machtsovername door de nationaalsocialisten compleet, in zijn toespraak op het Hekelveld spreekt Rost van Tonningen zijn wil uit De Arbeiderspers het “ware volksche socialisme” terug te geven ('De Arbeiderspers moest blijven marcheeren', Frederike Doppenberg 2009).
Frederic von Eugen nam kort na juli 1940 ontslag, om zich als zelfstandig uitgever te vestigen op Singel 262, waar hij zijn Amsterdamsche Boek- en Courantenmaatschappij voortzette. Hoofd van de boekenuitgeverij werd nu de SDAP'er Piet Schumacher, die op zijn post wilde blijven om het bedrijf “ongeschonden en gezond door moeilijke tijden heen te brengen”. In de loop van 1940 liep het abonneebestand van het gelijkgeschakelde Het Volk al heel snel dramatisch af, van 212.486 tot 85.896 abonnees. Kerkmeester wist de omzet kunstmatig te verhogen met een speciale Volk-editie, met een oplage van veertig- tot zestigduizend, voor Nederlandse arbeiders in Duitsland. Naast de gelijkgeschakelde kranten en bladen als Voorwaarts en Wij verschenen bij de Arbeiderspers nu ook bladen met een duidelijke nationaalsocialistische signatuur als De Waag, Werkend Volk, Arbeid en Storm. De AP-boekhandels werden gezuiverd van linkse boeken en brochures en werden verplicht nu ook publicaties van nationaalsocialistische uitgeverijen als Westland, Roskam en Nenasu in het assortiment op te nemen.
Bron: Wikipedia.
WEGGUM.COM